Las społeczny to miejsce, w którym najcenniejszym zasobem jest sam las – żywy, dojrzały i nieprzerwanie pełniący swoje ekosystemowe funkcje, a nie surowiec, pozyskiwany przy wycince drzew. To las, który w pierwszej kolejności służy ludziom i przyrodzie. Jego najważniejszym zadaniem jest zapewnienie mieszkańcom zdrowego, bezpiecznego i przyjaznego środowiska do życia.
Każdego dnia taki las wykonuje ogromną, choć często niewidoczną pracę.
-
Zatrzymuje wodę opadową, dzięki czemu ogranicza skutki suszy i gwałtownych ulew
-
Chroni glebę przed erozją
-
Oczyszcza powietrze z pyłów i zanieczyszczeń
-
Obniża temperaturę podczas upałów
-
Tłumi hałas i pomaga łagodzić skutki zmian klimatu
-
Jest także domem dla tysięcy gatunków roślin i zwierząt, które tworzą zdrowy i odporny ekosystem
-
Las społeczny jest również miejscem bliskim ludziom. To ścieżki, którymi spacerujemy z rodziną i przyjaciółmi, miejsca wycieczek szkolnych, porannego biegania czy chwili ciszy po intensywnym dniu. Dla wielu mieszkańców jest przestrzenią odpoczynku, regeneracji, aktywności i codziennego kontaktu z naturą – bez konieczności wyjazdu daleko od domu.
Drzewa pozostają w lesie przede wszystkim po to, by zatrzymywać wodę, chronić glebę, oczyszczać powietrze, obniżać temperaturę podczas upałów, dawać schronienie zwierzętom oraz tworzyć przestrzeń, w której ludzie mogą odpocząć i odzyskać równowagę. Im starszy i bardziej naturalny jest las, tym lepiej spełnia wszystkie te zadania.
Dlatego las społeczny powinien być miejscem, w którym wycinka drzew staje się rozwiązaniem wyjątkowym, a nie rutynowym elementem gospodarki. Zasadą jest zachowanie lasu w możliwie niezmienionym stanie, aby mógł przez dziesięciolecia pełnić swoje funkcje i służyć mieszkańcom oraz kolejnym pokoleniom.
To właśnie ta trwałość odróżnia las społeczny od lasu nastawionego przede wszystkim na produkcję drewna. W lesie społecznym największą wartością jest możliwość pozostawienia drzew tam, gdzie rosną – bo właśnie wtedy najlepiej zatrzymują wodę, chronią klimat, oczyszczają powietrze, dają schronienie przyrodzie i podnoszą jakość życia ludzi.
Las społeczny to inwestycja w przyszłość. W czystszą wodę, lepsze powietrze, większą odporność na skutki zmian klimatu, zdrowie mieszkańców oraz przestrzeń, w której po prostu dobrze jest być. To las, który pracuje dla człowieka każdego dnia – nawet wtedy, gdy tego nie zauważamy.
Prawdziwa wartość lasu nie kończy się na drewnie. Największą wartością lasu jest życie, które pomaga podtrzymywać.
O lasach społecznych na stronie Ministerstwa Klimatu i Śodowiska: https://www.gov.pl/web/klimat/lasyspoleczne
“W 2024 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapoczątkowało pilotażowy proces wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej wokół czternastu polskich miast: Bielska Białej, Gdańska-Gdyni-Sopotu, Katowic, Kielc, Krakowa, Łodzi, Poznania, Szczecina, Torunia-Bydgoszczy, Warszawy, Wrocławia.
Są to lasy, które mają szczególne znaczenie dla społeczeństwa. Sposób zarządzania nimi będzie koncentrował się na wzmacnianiu funkcji związanych z rekreacją, edukacją, zdrowiem, ochroną różnorodności biologicznej, ochroną ujęć wód, jak również ochroną przed powodzią.
Zdobyte w pilotażu doświadczenia i wypracowane dokumenty będą podstawą zmian, które ugruntują podejście do prowadzenia gospodarki leśnej w lasach szczególnie istotnych dla społeczeństwa.”
-
O co chodzi z lasami społecznymi?
Lasy społeczne to projekt rozwijany w całej Polsce przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, mający na celu wytyczenie wokół miast terenów leśnych, gdzie funkcje społeczne lasu (rekreacyjne, turystyczne, przyrodnicze, a także ochronne dla wód i mikroklimatu) będą miały rolę nadrzędną wobec funkcji ekonomicznej i pozyskiwania drewna.
W pierwszym etapie omawiane są lasy społeczne wokół m.in. Krakowa, Gdańska, czy Wrocławia, a także Bielsko-Białej. W dalszej perspektywie lasy społeczne mają zostać utworzone w całej Polsce.
W przypadku Bielska chodzi o lasy wokół gmin Bielsko-Biała, Jaworze, Kozy oraz Wilkowice („aglomeracji bielskiej“).
Nasze miasto zostało wyznaczone jako pierwsze do finalnych konsultacji społecznych (m.in w postaci tzw. geoankiety), które mają w szczegółach określić jak będzie wyglądać gospodarka leśna w naszym lesie społecznym.
Pomysł lasów społecznych wokół aglomeracji bielskiej spotkał się z szerokim poparciem społecznym, wyrażonym chociażby w petycji do Ministerstwa, a także z oficjalnym wsparciem lokalnych samorządów (gmin Bielsko-Biała, Jaworze, Kozy, Wilkowice), które podpisały listy intencyjne w tej sprawie.
Więcej informacji na temat procesu tworzenia lasów społecznych można znaleźć na stronach Ministerstwa Klimatu i Środowiska: https://www.gov.pl/web/klimat/lasyspoleczne
-
Jaki obszar mają objąć lasy społeczne wokół aglomeracji bielskiej?
Są to lasy wokół gmin Bielsko-Biała, Jaworze, Kozy oraz Wilkowice:
https://www.gov.pl/web/klimat/lasyspoleczne-bielskobiala
-
Dlaczego aglomeracja bielska chce mieć lasy społeczne?
Bielsko-Biała i okoliczne gminy, to jedyne miasto w Polsce (poza Zakopanem ;), które ma góry tak blisko, w swoich granicach administracyjnych.
-
Ma to ogromny potencjał rekreacyjny i turystyczny, który nie może być marnowany przez nieodpowiednie zarządzanie przyrodą wokół miasta.
-
Lasy wokół miast pozytywnie wpływają na lokalny mikroklimat i redukcję smogu.
-
Pełnią także ważną rolę w retencji i spowalnianiu spływu wody, co jest niezwykle istotne w obszarach górskich w kontekście przeciwdziałania powodziom błyskawicznym.
-
Lasy społeczne zapewnią dbałość o bioróżnorodność ekosystemów leśnych – dzięki ograniczeniu wycinek, obecności starych drzew, różne gatunki roślin, grzybów, owadów i zwierząt, które nie występują w lasach gospodarczych, będą miały dobre warunki rozwoju.
Miasto reklamuje się hasłem „Bielsko-Biała miasto w górach“– a co jeśli w tych górach nie będzie drzew? Nie możemy podcinać gałęzi, na której siedzimy – dosłownie :)
-
Czy są określone kryteria, które muszą spełniać lasy społeczne, aby być wyłączone z wycinek?
Tak, są jasne kryteria ustalone w toku konsultacji społecznych (przedstawicieli wszystkich grup interesariuszy: mieszkańców, organizacji pozarządowych, przyrodników, Lasów Państwowych, przemysłu drzewnego).
-
Czy lasy wokół aglomeracji bielskiej spełniają kryteria lasów społecznych, które mają być wyłączone z wycinek?
Tak! Aż 84% proponowanego obszaru lasów społecznych wokół aglomeracji bielskiej spełnia kryteria wyłączenia z wycinek.
-
Na czym będzie polegać drugi etap wyznaczania lasów społecznych?
W II etapie konsultacji społecznych w sprawie wyznaczania lasów społecznych wokół aglomeracji bielskiej, będą decydowane szczegóły zarządzania lasami wokół miasta – czy/w jakim zakresie ma być tam prowadzona gospodarka leśna.
Wszyscy mieszkańcy a także miłośnicy beskidzkich lasów spoza regionu będą mogli wyrazić swoją opinię jak mają wyglądać ich lasy w tzw. geoankiecie, która zostanie wkrótce (połowa lipca) upubliczniona przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska (będzie to internetowa ankieta, umożliwiająca dodawanie komentarzy do poszczególnych obszarów na mapie).
Finalnie ustalenia będą konsultowane na spotkaniach interesariuszy (przyrodników, przedstawicieli mieszkańców, Lasów Państwowych, firm drzewnych).
-
Czemu laicy mają decydować o tym co się będzie działo w lesie – czy nie lepiej zostawić to ekspertom z Lasów Państwowych?
Blisko 80% lasów w Polsce to lasy należące do państwa. Do państwa – czyli do społeczeństwa. Społeczeństwo jako właściciel mamy prawo decydować jak będzie zarządzana nasza własność. Wszystkie decyzje w sprawie lasów społecznych są konsultowane z szerokim gronem zainteresowanych grup (przyrodników, przedstawicieli mieszkańców, organizacji pozarządowych, Lasów Państwowych, firm drzewnych).
Lasy są społeczne z definicji – nie pozwólmy sobie odebrać prawa głosu w kwestii jak mają wyglądać!
-
Czy las społeczny to będzie zamknięty rezerwat z zakazem wstępu dla turystów?
Absolutnie nie! Jak sama nazwa wskazuje, las społeczny ma być dla społeczeństwa – dla rekreacji, odpoczynku, kontaktu z przyrodą.
-
Czy będę mogła/mógł wchodzić do lasu społecznego z psem?
Oczywiście! Nasi pupile są w lesie społecznym mile widziani (jak w każdym lesie, pamiętajmy tylko o smyczy – niech inne zwierzęta, mieszkańcy lasu, czują się bezpiecznie).
-
Czy w lesie społecznym będzie można jeździć na rowerach?
Jasne! Trasy rowerowe wokół aglomeracji bielskiej są znane w całej Polsce, a dzięki górskim rowerowym mistrzostwom świata, które już dwukrotnie odbyły się w naszym mieście – także daleko poza granicami naszego kraju. Utworzenie lasów społecznych będzie wspierać dalszy rozwój tego pięknego sportu w naszym regionie.
-
A co z kwestiami bezpieczeństwa – czy lasy nie zostaną pozostawione samymi sobie, a przez to nie staną się zaniedbane i niebezpieczne dla ludzi je odwiedzających?
Absolutnie nie. Lasy społeczne mają być szeroko dostępne dla mieszkańców i turystów. Kwestie bezpiecznego korzystania z lasów – odpowiednia pielęgnacja drzew tak, aby nie stwarzały zagrożenia w bliskości szlaków turystycznych czy tras rowerowych, a także dbałość o infrastrukturę rekreacyjną i turystyczną będą priorytetem
-
Czy stworzenie lasów społecznych nie spowoduje, że dziki jeszcze częściej będą wchodziły na teren miasta?
Absolutnie nie, a wręcz odwrotnie! Jeśli pozwolimy, aby las mógł rozwijać się naturalnie, bez intensywnych wycinek, dzikie zwierzęta będą miały lepsze warunki do życia w nim, nie będą zachęcane do wędrówek do miast.
-
Przecież przemysł potrzebuje drewna – czy to nie przesada z tym zakazem wycinek, który może osłabić polską gospodarkę?
Oczywistym jest, że pozyskiwanie drewna jest bardzo ważne – przemysł meblarski, papierniczy, inne potrzebują drewna. Jednak wycinanie drzew w rejonie górskim jest bardzo trudne i przez to kosztowne – leśnictwa w górach są stale deficytowe. Dotyczy to również Nadleśnictwa Bielsko. Koszty wycinek w górach (także te pośrednie np. zwiększone ryzyko powodzi błyskawicznych) przewyższają zyski ze sprzedaży drewna.
-
Jaki las lepiej służy rekreacji i odpoczynkowi – ten na zdjęciu 1. czy 2.?
Na to pytanie odpowiedz sam… :)
Zdjęcie nr. 1: Starolas pod Kołowrotem
w Beskidzie Śląskim
Zdjęcie nr. 2: Wycinka pod Cyberniokiem
w Beskidzie Śląskim